Vrijwillige koolstofcompensatie: aandacht gevraagd voor kleinschalige duurzame projecten in het Zuiden.

Een aantal milieu- en ontwikkelingsorganisaties, waaronder Oxfam-Wereldwinkels, heeft een gezamenlijk standpunt ingenomen over de snel groeiende markt van vrijwillige koolstofcompensatie. Omdat het vrijwillig verhandelen van compensatiekredieten nog in haar kinderschoenen staat en voorlopig zonder enige regulering opereert vinden we het belangrijk een signaal te geven aan de overheid: dergelijke compensaties voor klimaatimpact moeten dringend gekaderd worden binnen een duidelijke strategie en onderworpen worden aan een reeks randvoorwaarden.

Compensatie van de uitstoot van broeikasgassen, betekent een certificaat kopen dat garandeert dat voor de hoeveelheid broeikasgassen die een bepaalde activiteit veroorzaakt, ergens anders evenveel broeikasgassen uit de lucht zijn gehaald of vermeden. Een typisch voorbeeld is de uitstoot van een vliegtuigreis compenseren, door mee te investeren in windturbines in India. Compensatie-investeringen zijn er in allerlei vormen: energiebesparing, hernieuwbare energie, verbranden van stortgas of industriële gassen en tenslotte koolstofopslag in bomen, of ondergronds.

De milieu- en ontwikkelingsorganisaties BBL, IEW, Greenpeace, Natuurpunt, WWF, Groenhart, VBV, VODO, Oxfam-Wereldwinkels denken dat onder bepaalde voorwaarden deze markt kan helpen om de overgang naar niet-fossiele en efficiëntere energieproductiesystemen te versnellen, en in die zin opportuniteiten oplevert voor landen in het Zuiden voor hun duurzame ontwikkeling. Koolstofcompensaties verminderen de globale uitstoot van broeikasgassen echter niet, ze zorgen alleen dat de uitstoot niet stijgt. Bijgevolg zijn klimaatcompensaties slechts een laatste optie, nadat alle andere maatregelen om emissies effectief te verminderen of vermijden onderzocht en uitgevoerd zijn.

De milieu- en ontwikkelingsorganisaties zijn bezorgd dat compensatie een gemakkelijke uitweg kan zijn voor regeringen, bedrijven en individuen, om te blijven vervuilen, zonder hun gedrag te moeten veranderen. Bovendien blijkt dat er nogal wat vrijbuiters op de compensatiemarkt zijn, die kredieten verkopen uit projecten die meer kwaad dan goed doen voor het milieu en de duurzame ontwikkeling van lokale gemeenschappen in het Zuiden.

Strategie
Compenseren van klimaatimpact kan daarom enkel binnen een duidelijke strategie, met aandacht voor vermindering van energiegebruik aan de bron en garantie voor duurzame projecten die naast de globale CO2 -winst ook de sociale en ecologische toestand ter plaatste vooruithelpt. De projecten zijn additioneel, wat betekent dat het project anders niet zou plaats hebben gevonden. De projecten vinden plaats met toestemming van de lokale gemeenschappen en hun participatie in het beslissingsproces wordt gegarandeerd. We bevelen aan om kredieten te kopen die gegenereerd zijn door Gold Standard gecertificeerde projecten. De Gold Standard is een onafhankelijke, transparante, internationaal erkende standaard voor “best practice” compensatieprojecten. Kleinschalige projecten krijgen met deze standaard ook een kans, terwijl ze anders vaak uit de boot vallen. Zie voor meer informatie www.cdmgoldstandard.org .

Het standpunt besteedt ook aandacht aan kredieten uit bosprojecten en aan adaptatiemaatregelen in de meest kwetsbare landen.

Kredieten uit (her)bebossingsprojecten
Heel wat compensatieaanbieders verkopen rechten uit bossen – het is zelfs zo dat voor veel mensen compensatie van CO2 gelijk staat aan bomen planten. We willen benadrukken dat er zeer duidelijke ecologsiche en sociale voorwaarden moeten verbonden zijn aan dergelijke projecten, zodat ze niet meer kwaad dan goed veroorzaken voor de lokale bevolking. Onder meer participatie van de lokale bevolking, kleinschaligheid, duidelijke voordelen op vlak van biodiversiteit en voor de lokale bevolking, permanentie, geen verplaatsing van de ontbossingsbosproblematiek naar andere gebieden, enz. (zie volledige standpunt in bijlage onderaan). Spijtig genoeg zien we op dit moment geen projecten die aan deze voorwaarden voldoen.

Adaptatie
Naast het financieren van energiebesparing of hernieuwbare energieprojecten is het zeer zinvol om te investeren in adaptatiemaatregelen, zeker in de meest kwetsbare landen.
Adaptatie is bedoeld om de impact die de klimaatverandering al heeft, via bijvoorbeeld droogtes of orkanen, op te proberen vangen. Het gaat hierbij typisch om landbouwprojecten, irrigatie, beplanting, kustverdediging… Duurzame bosprojecten hebben hierin een bijzondere rol te spelen. Dit soort investeringen levert geen directe of moeilijk meetbare CO2-vermindering op, zodat ze niet rechtstreeks te financieren zijn via de vrijwillige compensatiemarkt. Een deel van de opbrengsten van die markt, of rechtstreekse steun uit klimaatfondsen kunnen die financiering echter wel leveren.

De milieu- en ontwikkelingsorganisaties geven verder een reeks concrete aanbevelingen voor kopers, verkopers en overheden. Zie compensatiestandpunt.

Voor meer informatie: Saar Van Hauwermeiren, saar.vanhauwermeiren@oww.be .
 

 

 Documenten
>>  Compensatiestandpunt (70 kb - .doc)